25 Tháng Bảy 2014
08/06/2012 10:03:21 CH - Số lần đọc: 2174
Ngày nay, các tài sản trí tuệ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự thành công của doanh nghiệp. Tài sản trí tuệ hay còn gọi là tài sản vô hình có thể bao gồm: bằng sáng chế, bản quyền tác giả, thương hiệu... Tài sản vô hình giúp doanh nghiệp tạo ra dấu hiệu khác biệt trong thương trường, đồng thời tạo ra những dấu ấn riêng có để đảm bảo doanh nghiệp phát triển, có nhiều cơ hội đặc biệt và thành công chung. Để tài sản vô hình mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp thì việc xác định đúng giá trị của nó là khâu quan trọng nhất trong quá trình hình thành và sử dụng hiệu quả.

Tài sản cố định vô hình là gì?

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 04 – “Tài sản cố định vô hình” định nghĩa như sau: “Tài sản cố định vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất nhưng xác định được giá trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ hoặc cho các đối tượng khác thuê phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ vô hình.” Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 38 – “Intangible assets” tài sản vô hình là các tài sản không thể xác định được chính xác giá trị về mặt tiền tệ và hình thái vật chất.

Phân loại tài sản vô hình

Hiện nay, theo quan điểm của nhiều chuyên gia đầu ngành trong việc định giá thì tài sản vô hình có 6 loại, trong đó có 5 loại là tài sản vô hình được định danh và 1 loại tài sản vô hình khác, gồm:

Các sáng chế, phát minh, công thức, quy trình, mô hình, kỹ năng, bí mật kinh doanh.
Bản quyền tác giả và các tác phẩm văn học, âm nhạc, nghệ thuật.
Thương hiệu, tên thương mại, nhãn hiệu hàng hóa, đặc điểm nhận dạng sản phẩm.
Quyền kinh doanh, giấy phép, hợp đồng.
Phương pháp, chương trình, hệ thống, thủ tục, khảo sát, nghiên cứu, dự báo, dự toán, danh sách khách hàng, các số liệu kỹ thuật.
Các loại tài sản vô hình khác (như đội ngũ nhân lực, vị trí kinh doanh...).
Vì sao phải định giá tài sản vô hình?

Hiện nay, trong quá trình phát triển, tài sản vô hình mang lại một giá trị cao và đóng vai trò trọng yếu đối với một doanh nghiệp. Hơn nữa, các tài sản trí tuệ như vậy cần được xác định đúng giá trị cho mục đích kế toán, thuế, các vụ mua bán, hợp nhất... Tuy nhiên, việc xác định giá trị của các tài sản này hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, do việc áp dụng các công thức tính toán, phương pháp tính toán, điều kiện tính toán..., dẫn đến sự bỡ ngỡ của nhiều công ty. Nội dung quan trọng này cũng nhằm hướng tới việc sẽ sử dụng giá trị theo mục đích báo cáo tài chính. Dựa trên chuẩn mực FASB số 141 và 142, đặc biệt nó còn được sử dụng cho kiểm toán viên và các nhà đầu tư đánh giá đúng giá trị tài sản vô hình mà doanh nghiệp đã kê khai trên các báo cáo. Bài viết này tác giả tổng hợp 20 bước cụ thể trong việc xác định giá trị tài sản vô hình theo quy định của chuẩn mực quốc tế.

Bước 1: Kiểm tra tính pháp lý của tài sản

Trước khi xác định giá trị tài sản vô hình, chúng ta cần phải xác định rằng tài sản này đã được đăng ký giá trị và được bảo hộ bởi đơn vị nào hay chưa? Tài sản này sau khi đăng ký giá trị sẽ được bảo hộ như thế nào, trong thời gian bao lâu và phí bảo hộ bao nhiêu, vì nếu việc xác định giá trị được hoàn tất, mà tài sản không được bảo vệ thì tài sản đó không còn ý nghĩa.

Bước 2: Xác định hoàn cảnh cụ thể

Chúng ta cần phải đặt ra các giả định và giả thiết ban đầu trước khi đi vào tính toán cũng như lựa chọn phương pháp xác định giá trị của tài sản.

Bước 3: Thu thập thông tin liên quan

Trường hợp tài sản dự kiến có giá trị cao, người đánh giá cần thu thập thêm thông tin liên quan bổ sung cho quá trình định giá, có thể gồm những nội dung sau:

- Danh mục tất cả các đối tượng đã có giá trị có liên quan đến tài sản mà chúng ta đang định giá.
- Bản kế hoạch kinh doanh có liên quan khi đưa tài sản này vào sử dụng, nghiên cứu thị trường cũng như từ các đối thủ cạnh tranh về tài sản này.
- Tập hợp các đánh giá khách quan từ những cá nhân độc lập, từ các chuyên gia...
- Các vụ kiện tụng hoặc những vụ tranh chấp có liên quan.
- Tổng hợp các dữ liệu hay số liệu thống kê về kinh tế, về các ngành nghề mà tài sản này có liên quan.
- Thông tin chi phí liên quan đến việc tạo ra hoặc phát minh ra tài sản này.
- Các thông tin khác.

Bước 4: Tập hợp từ đội ngũ chuyên viên đánh giá

Tìm hiểu từ giới chuyên môn về luật pháp có liên quan đến việc đăng ký và bảo hộ giá trị của tài sản sau định giá, nhận thức ban đầu về mức độ độc quyền của tài sản, sự hiểu biết về công nghệ kỹ thuật đã áp dụng để tạo nên giá trị thực của tài sản. Từ những hiểu biết này, các nội dung cần được tập hợp để làm cơ sở định giá theo khía cạnh chuyên môn.

Bước 5: Nghiên cứu kỹ về tài sản vô hình này

Sau khi đã có các thông tin liên quan, chúng ta tiến hành nghiên cứu kỹ về tài sản vô hình, cần có sự hiểu biết về tên người tạo ra, tài sản thuộc nhóm nào, tính chất riêng có của tài sản... để xác định được thời gian hữu dụng dự kiến của tài sản.

Bước 6: Nghiên cứu về phạm vi của tài sản vô hình

Phạm vi của tài sản vô hình là xác định xem tài sản này sẽ áp dụng đến những khu vực nào, những khoảng không gian nào, trong vùng điều kiện nào... Và đây là căn cứ quan trong việc tính giá trị của tài sản này.

Bước 7: Trao đổi với luật sư

Chúng ta cũng cần xem xét và trao đổi với luật sư có hiểu biết về tài sản này, vì các nhân tố chi phối theo quy định của pháp luật cũng có ảnh hưởng không kém đến giá trị của tài sản vô hình sau khi xác định.

Bước 8: Xác định tính hợp lệ của tài sản

Chúng ta cần xác định tính hợp lệ, hợp pháp của tài sản này, vì nếu trong trường hợp chúng ta đã mất nhiều thời gian, chi phí liên quan đến định giá và tiến hành công bố tài sản, tuy nhiên nếu tòa án kết luận rằng, nhà đầu tư tài sản này chưa đáp ứng đúng các yêu cầu của pháp luật hay luật lệ đặc thù riêng có, thì tài sản này sẽ tự động mất giá trị toàn bộ.

Bước 9: Khoanh vùng tài sản vô hình của chính doanh nghiệp

Do tính chất riêng có của tài sản vô hình là không có hình thái cụ thể. Do đó, chúng ta không nên quan niệm đơn giản rằng, doanh nghiệp sở hữu tài sản này có quyền sử dụng tài sản đó trong thực tế, vì đơn giản, nếu không cẩn thận, tài sản này có thể sẽ bị sử dụng bởi một ai khác, và tất nhiên, nó sẽ không còn giá trị. Do đó, chúng ta cần báo với luật sư hoặc nơi có thẩm quyền về sự hiện hữu và tồn tại của tài sản do chính doanh nghiệp mình nắm giữ.

Bước 10: Xét ngành đăng ký tài sản

Tiếp theo chúng ta cần xem xét ngành hay lĩnh vực theo đúng quy định để xác định các tài sản vô hình tương tự đã có giá trị như thế nào, sự khác nhau và giống nhau cơ bản, làm căn cứ định giá.

Bước 11: Tìm hiểu về tài sản này ở các quốc gia khác

Vì tài sản vô hình thường được tạo ra không chỉ sử dụng trong phạm vi của doanh nghiệp mà nó sẽ sử dụng ở các khu vực khác hoặc các quốc gia khác. Chúng ta cần tìm hiểu mức độ áp dụng đến đâu để có một thông tin chung nhất về việc sử dụng tài sản, và tài sản sử dụng càng nhiều sẽ có giá trị càng cao.

Bước 12: Xem xét về thời gian hữu dụng của tài sản

Nhân viên định giá bên cạnh việc xem xét thời gian sử dụng của tài sản vô hình theo quan điểm pháp luật, thì cần phải xem xét việc sử dụng theo khía cạnh kinh tế, kỹ thuật, xã hội cũng như hoàn cảnh thực tế. Ví dụ, tại Việt Nam, theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả của một quyển sách có tên tác giả cụ thể sẽ được bảo hộ vô thời hạn trong suốt thời gian sử dụng cuốn sách này.

Bước 13: Phân tích các tài sản vô hình có trước

Sau khi xác định thời gian, cần phải thu thập và ghi chú lại những trường hợp đã đăng ký các tài sản tương tự, giá trị là bao nhiêu, để có cơ sở xác định những điểm khác cơ bản làm căn cứ định giá.

Bước 14: Tìm hiểu và điều tra các vụ kiện có liên quan đến tài sản

Một điều dễ thấy rằng, nếu xác định tài chúng ta đang có và nắm giữ là do chúng ta sở hữu, chưa có bất kỳ vụ kiện nào có liên quan thì tất yếu giá trị tài sản sẽ phải tăng lên một cách tương ứng.

Bước 15: Lựa chọn phương pháp định giá cơ bản

Tùy theo quy định của từng quốc gia, sẽ có phương pháp định giá khác nhau, và tất nhiên mỗi phương pháp sẽ có những ưu điểm và hạn chế nhất định. Tại Việt Nam, theo Thông tư số 79/2002/TT-BTC ngày 12/09/2002, giá trị tài sản nói riêng và giá trị của doanh nghiệp nói chung có thể xác định theo một trong hai phương pháp chính: (1) phương pháp xác định giá trị theo tài sản và (2) phương pháp dòng tiền chiết khấu; riêng đối với tài sản vô hình sẽ tính theo giá trị còn lại trên sổ kế toán.

Bước 16: Xác định đường cầu của tài sản vô hình

Nhân viên định giá ước tính nhu cầu phát sinh do sử dụng tài sản này để vẽ nên đường cầu tương ứng. Câu hỏi quan trọng trong quá trình điều tra và thu nhập thông tin giai đoạn này chính là: sự mong đợi của người sử dụng và doanh thu có thể thu được ở nhiều mức giá khác nhau sẽ là bao nhiêu?

Bước 17: Xác định điểm cân bằng để tối đa hóa lợi nhuận

Nhân viên định giá phải xác định mức giá đơn vị để tối đa hóa lợi nhuận theo các bước sau:

- Trước tiên, tính toán và xác định đường doanh thu biên tế (Marginal Revenue curve) từ đường cầu đã xác định, điều tra và vẽ được ở bước (16) trên. Đường MR sẽ mô tả sự thay đổi của tổng doanh thu tạo ra bởi việc bán thêm một sản phẩm tại một mức giá bất kỳ (unit price).

- Thứ hai, ước tính về số chi phí sẽ phát sinh tại các mức sản xuất sản phẩm khác nhau và từ thông tin này sẽ vẽ nên đường chi phí biên (Marginal Cost curve). Thông tin của đường MC có thể được tập hợp từ thông tin kế toán chi phí và/hoặc từ việc nghiên cứu về kỹ thuật có liên quan đến chi phí sản xuất sản phẩm.

- Thứ ba, sau khi đã xác định được đường MR và MC khi có tài sản vô hình thì nhân viên định giá sẽ vẽ được đồ thị để xác định điểm cân bằng trong tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp.


Chúng ta cùng xem đồ thị dưới đây, tại doanh nghiệp ABC, nếu doanh nghiệp có được tài sản vô hình thì có thể sẽ bán được 2.500 sản phẩm tại mức giá 35$/sản phẩm. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không có tài sản vô hình, do sự tác động khách quan từ thị trường cũng như áp lực từ các đối thủ cạnh tranh, những điều này sẽ làm giảm giá sản phẩm xuống chỉ còn 10$/sản phẩm, tức là điểm giao nhau giữa đường cầu (D) và đường chi phí biên (MC). Và khi phân tích theo quy trình này, chúng ta sẽ xác định được một mức giá tối ưu, điểm mà sẽ mang lại lợi nhuận tối đa cho công ty.

Bước 18: Xác định các nhân tố phụ

Sau khi xác định hoàn tất các nhân tố chính, cần xem xét thêm các yếu tố khác có thể chi phối đến giá trị của chính tài sản vô hình mà doanh nghiệp đang nắm giữ. Cụ thể, cần cân nhắc các yếu tố sau đây: (1) tỷ lệ hao mòn của tài sản theo thời gian, (2) tốc độ phát triển của các yếu tố vi mô và vĩ mô trong nền kinh tế thị trường, (3) các đối thủ cạnh tranh có liên quan, (4) dòng tiền mang lại khi sử dụng tài sản trong tương lai.

Bước 19: Tổng hợp quá trình định giá

Sau khi tập hợp toàn bộ thông tin, dữ liệu đã thu thập được, dựa trên phương pháp định giá, tiến hành tính toán và xác định giá trị tương đối của tài sản vô hình mà doanh nghiệp nắm giữ, sao cho phù hợp với những chi phí đã bỏ ra và sẽ mang lại lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp.

Bước 20: Lập báo cáo định giá

Tài sản vô hình sau khi có giá trị cụ thể cần phải được lập báo cáo phản ánh đúng quá trình định giá, các giả định và giả thiết phát sinh, cơ sở tính toán, các hạn chế hay giới hạn của việc định giá cũng như các kết luận về giá trị có được. Đồng thời, báo cáo này cũng được gửi cho các cơ quan có chức năng để công nhận về mặt giá trị và đảm bảo quyền sở hữu, thời hạn bảo hộ cho chính chủ của doanh nghiệp này.

Tóm lại, quá trình định giá giá trị tài sản vô hình là một quá trình khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự tổng hợp thông tin, phân tích kỹ thuật cũng như các kỹ thuật chuyên môn cao. Tuy nhiên, lợi ích mang lại từ tài sản vô hình là rất lớn và góp phần vào sự thành công cho doanh nghiệp. Do vậy, các doanh nghiệp có thể xem xét và vận dụng để có thể xác định một cách tương đối chính xác giá trị của nó để nhằm nâng cao giá trị của toàn doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường hiện nay.


Thẻ: ước tính, chi phí, phát sinh, mức sản xuất, sản phẩm, đường chi phí biên, kế toán, kiểm toán, phần mềm kế toán miễn phí
Ý kiến khách hàng - đối tác
"Từ khi ứng dụng phần mềm kế toán của Công ty Cổ phần MISA, tôi rất hài lòng. Phần mềm đã hỗ trợ người dùng tiết kiệm được thời gian một cách tối đa. "

Bà Lê Lan Phương

- Kế toán trưởng, Sở TT&TT Cần Thơ


Tổng đài tư vấn hỗ trợ khách hàng
1900 8677
T2 - T6: từ 7h30 - 18h30
T7, CN: từ 8h - 12h & 13h30 - 17h30

Phần mềm kế toán tốt nhất



Hướng dẫn mua hàng | Hình thức thanh toán | Chính sách bảo hành | Chính sách bảo mật thông tin
--------------------------------
Website Công ty Cổ phần MISA. Số giấy phép: 48/GP-BC cấp ngày 07/02/2007. 
Người chịu trách nhiệm nội dung: Ông Lữ Thành Long - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần MISA
Về Bảo Vệ Thông Tin Người Dùng   |  Thỏa Thuận về Dịch Vụ
Copyright © 2013 MISA JSC

Phần mềm kế toán online